Lungsod ng Pilipinas

Article on other languages:

• Dakbayan_(Pilipinas)
• Städte_auf_den_Philippinen
• Cities_of_the_Philippines
• Luettelo_Filippiinien_kaupungeista
• Città_delle_Filippine
• Filipijnse_stad
• Ding_Lakanbalen_ning_Filipinas
• Lista_de_cidades_nas_Filipinas
• Список_міст_Філіппін
• Mga_Syudad_han_Pilipinas

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

Pilipinas
Ang lathalaing ito ay bahagi ng mga serye: Pulitika at pamahalaan ng Pilipinas
Pamahalaan
Kasaysayang pampulitika · Saligang-batas
Tagapagpaganap
Pangulo (tala) Gloria Macapagal-Arroyo 2001 – 2010 Pangalawang Pangulo (tala) Noli de Castro 2004 – 2010 Mga Kagawarang Tagapagpaganap (tala)
Tagapagbatas Ika-14 na Konggreso 2007 – 2010 Senado Kapulungan Pangulo Juan Ponce Enrile Ispiker Prospero Nograles
Panghukuman
Kataas-taasang Hukuman Punong Mahistrado: Reynato Puno Hukuman ng Apelasyon · Sandiganbayan Hukuman ng Apelasyon sa Pagbubuwis · Tanodbayan
Halalan
Komisyon sa Halalan Tagapangulo: Jose Melo Pampanguluhan: 2010 | 2004 | 1998 | 1992 | 1986 | Lahat Tagapagpaganap: 2013 | 2007 | 2001 | 1995 | Lahat Reperendum / Plebisito: 1987 | 1984 | 1981
Mga partidong pulitikal Lakas-CMD KAMPI NPC NP LP UNO PDP-LABAN PMP Mga iba pa
Paghahati ng pamamahala Kabisera Mga rehiyon Mga lalawigan Mga lungsod Mga bayan Mga baranggay Mga ugnayang panlabas Websayt ng Pamahalaan Mga karapatang pantao
Mga ibang bansa · Kalipunan ng mga mapa  Portal ng Pulitika

Ang lungsod (minsan siyudad) ay isang dibisyon ng lokal na pamahalaan sa Pilipinas. Kapareho ang antas ng mga lungsod sa mga munisipalidad, ngunit sa ilalim ng Kodigo ng Lokal na Pamahalaan ng 1991, binigbigyan ang mga lungsod ng espesyal na pagturing sa malaking bahagi ng internal revenue allotment (IRA) na binubuong bahagi ng badget ng lungsod. Binubuo ng mga barangay ang mga lungsod, katulad ng mga munisipalidad, at pinamamahalan ng mga hinalal na mga opisyal katulad ng Alkalde bilang Lokal na Punong Tagapagpaganap, Pangalawang Alkalde, at mga konsehal gayon din ang mga hinirang na mga opisyal na pinamumunuan ang iba't ibang mga lokal na tanggapan sa ilalim nila.

Gumaganap ang ilang mga lungsod bilang malaya sa kanilang mga lalawigan at namumuno sa sarili nito. Inuuri ang mga ito bilang mga "nakakartang lungsod" (Ingles: chartered city). May mga sarili silang mga kinatawan sa Kongreso. Ang Lungsod ng Tagaytay at Lungsod ng Valenzuela ang mga halimbawa nito. Inuuri ang ilang sa mga chartered city bilang HUC, o Highly Urbanized City ("Lungsod na Mataas na Urbanisado"). Isa sa mga halimbawa nito ang Maynila, Lungsod Quezon at Lungsod ng Baguio. Ang "bahaging lungsod" (component city) ang ikalawang uri ng lungsod na kabahagi at nasasakupan ng isang lalawigan. Hindi nila tinatamasa ang pagsasarili at representasyon sa Kongreso bilang nakakartang lungsod. Umaasa sila sa pamahalaan ng lalawigang sumasakop sa kanila para sa suporta at representasyon. Ang Lungsod ng Tarlac sa lalawigan ng Tarlac, at Lungsod ng Palayan sa lalawigan ng Nueva Ecija, at Lungsod ng San Fernando sa lalawigan ng Pampanga ang ilan lamang sa mga halimbawa nito. Bagaman, may mga component city na tila malaya, katulad ng Lungsod ng Ormoc sa lalawigan ng Leyte at Lungsod ng Naga sa lalawigan ng Camarines Sur.

Ang Lungsod Quezon, sa Kalakhang Maynila ang pinakamataong lungsod sa Pilipinas na may mahigit sa 2,000,000 mga residente. Isa ang Lungsod ng Davao sa mga pinakamalaking lungsod sa daigdig ayon sa lawak ng lupain, sinasakop ang mahigit sa 2,500 kilometro kuadrado.

Mayroong mga tatlong kalakhang lugar ang Pilipinas. Kalakhang Maynila ang pinakamalaking konurbasyon sa bansa. Binubuo ito ng lungsod ng Maynila at 16 karatig na mga lungsod at munisipalidad. Ikalawa ang Kalakhang Cebu sa lalawigan ng Cebu. Nakasentro sa Lungsod ng Cebu, ang lalawigang kapital at 8 na mga karatig na mga lungsod at munisipalidad. Ikatlo ang Kalakhang Naga sa lalawigan ng Camarines Sur. Binubuo ito ng Lungsod ng Naga at 14 na karatig nga munisipalidad kabilang ang lalawigang kapital, Pili.

Klasipikasyon

Klasipikasyon ng lungsod

Mga Lungsod na Mataas na Urbanisado (Ingles: Highly Urbanized Cities) - Mga lungsod na mayrong pinakamababang populasyon ng dalawandaan libong (200,000) katao, na sertipikado galing sa Pambansang Opisina ng Estadistika, at na may kasulukuyang kita na nasa limampung milyong piso (P50,000,000.00) o mas mataas, na naka-base sa mga konstanta na presyo ng 1991, na sertipikado ng opisina ng ingat-yamang panlungsod.

Mga Kinartang Lungsod (Ingles: Chartered Cities) - Mga lungsod na nakatatag ng isang batas ng Kongreso at ay tinatakbo bilang isang malayang pamahalaan kung saan mayrong alkakde bilang ehekutibo, isang bise-alkalde, isang Sangguniang Panlungsod, isang distritong kongresyonal at kinatawan sa bawat 250,000 katao, isang pwersang pulis, isang sagisag, at ang kapangyarihan ng pagkuha, pagbili, pagtanggap, paghawak, pagupa, pagentrega, at pagtapon ng mga aring real at personal para sa heneral na interes of ng lungsod, humatol ng pribadong ari-arian para sa pampublikong gamit (eminent domain), mag-kontrata at ma-kontrata, magsakdal at mag-ehersisyo ng lahat ng mga kapangyarihan na binigay sa lungsod ng Kongreso.

Mga Malayang Bahaging Lungsod (Ingles: Independent Component Cities) - Mga lungsod na kung saan ang kanilang mga karta ay bumabawal ng kanilang mga botante na bumoto para sa mga panlalawigang opisyales. Ang mga malayang bahaging lungsod ay dapat malaya ng lalawigan.

Mga Bahaging Lungsod (Ingles: Component Cities) - Ang mga lungsod na hindi kayang magtagpo ng mga pangangailangan sa taas ay dapat kinukundiserahan maging bahaging lungsod ng lalawigan kung saan ito ay nakalagay na naka-base sa heograpiya. Kung ang bahaging lungsod ay nakalagay sa loob ng mga hangganan ng dalawa o mas maraming lalawigan, ang lungsod na yun ay magiging bahagi ng lalawigan kung saan ito ay naging bayan noon.

Ang mga katuturan (sa Ingles) ay galing sa Pambansang Lupon sa Ugnayang Pang-Estadistika.

Klasipikasyon ng kita

Ang mga lungsod ay naka-uri bilang sa karaniwang taun-taong kita na naka-base sa nakaraang tatlong kalendaryong taon. [1]

• Unang klase - P250 milyon o pataas
• Ikalawang klase - P155 milyon o pataas pero mas mababa kay sa P250 milyon
• Ikatlong klase - P100 milyon o pataas pero mas mababa kay sa P155 milyon
• Ika-apat na klase - P70 milyon o pataas pero mas mababa kay sa P100 milyon
• Ikalimang klase - P35 milyon o pataas pero mas mababa kay sa P70 milyon
• Ika-anim na klase - P35 milyon o pababa

Tala ng mga lungsod

Noong Setyembre 5, 2007, mayroong mga 136 lungsod sa Pilipinas

Tandaan: Nakatala ang mga malayang lungsod dito kasama ang mga lalawigan na dating kinabibilangan nila, katulad ng Lungsod ng Baguio in Benguet, Lungsod ng Zamboanga sa Zamboanga del Sur, Lungsod ng Angeles sa Pampanga, Lungsod ng Davao sa Davao del Sur, at Lungsod ng Naga sa Camarines Sur.

Malalaking mga lungsod

Sumusunod ang tala ng sampung malalaking mga lungsod sa bansa sang-ayon sa populasyon noong sensus ng taong 2007.

Ayon sa alpabeto Lungsod ng Alaminos , Pangasinan Lungsod ng Angeles , Pampanga Lungsod ng Antipolo , Rizal Lungsod ng Bacolod , Negros Occidental Lungsod ng Bago , Negros Occidental Lungsod ng Baguio in Benguet Lungsod ng Bais , Negros Oriental Lungsod ng Balanga , Bataan Lungsod ng Batangas , Batangas Lungsod ng Bayawan , Negros Oriental Lungsod ng Bislig , Surigao del Sur Lungsod ng Butuan , Agusan del Norte Lungsod ng Cabanatuan , Nueva Ecija Lungsod ng Cadiz , Negros Occidental Lungsod ng Cagayan de Oro , Misamis Oriental Lungsod ng Calamba , Laguna Lungsod ng Calapan , Oriental Mindoro Lungsod ng Calbayog , Samar Lungsod ng Candon , Ilocos Sur Lungsod ng Canlaon , Negros Oriental Lungsod ng Cauayan , Isabela Lungsod ng Cavite , Cavite Lungsod ng Cebu , Cebu Lungsod ng Cotabato , Maguindanao Lungsod ng Dagupan , Pangasinan Lungsod ng Danao , Cebu Lungsod ng Dapitan , Zamboanga del Norte Lungsod ng Davao , Davao del Sur Lungsod ng Digos , Davao del Sur Lungsod ng Dipolog , Zamboanga del Norte Lungsod ng Dumaguete , Negros Oriental Lungsod ng Escalante , Negros Occidental Lungsod ng Gapan , Nueva Ecija Lungsod ng General Santos , South Cotabato Lungsod ng Gingoog , Misamis Oriental Lungsod ng Himamaylan , Negros Occidental Lungsod ng Iligan , Lanao del Norte Lungsod ng Iloilo , Iloilo Lungsod ng Iriga , Camarines Sur Lungsod ng Isabela , Basilan Lungsod ng Kabankalan , Negros Occidental Lungsod ng Kalookan , Kalakhang Maynila Lungsod ng Kidapawan , Cotabato Lungsod ng Koronadal , South Cotabato Lungsod ng La Carlota , Negros Occidental Lungsod ng Laoag , Ilocos Norte Lungsod ng Lapu-Lapu , Cebu Lungsod ng Las Piñas , Kalakhang Maynila Lungsod ng Legazpi , Albay Lungsod ng Ligao , Albay Lungsod ng Lipa , Batangas Lungsod ng Lucena , Quezon Lungsod ng Maasin , Southern Leyte Lungsod ng Makati , Kalakhang Maynila Lungsod ng Malabon , Kalakhang Maynila Lungsod ng Malaybalay , Bukidnon Lungsod ng Malolos , Bulacan Lungsod ng Mandaluyong , Kalakhang Maynila Lungsod ng Mandaue , Cebu Maynila, Kalakhang Maynila Lungsod ng Marawi , Lanao del Sur Lungsod ng Marikina , Kalakhang Maynila Lungsod ng Masbate , Masbate Lungsod Agham ng Muñoz, Nueva Ecija Lungsod ng Muntinlupa , Kalakhang Maynila Lungsod ng Naga in Camarines Sur Lungsod ng Olongapo , Zambales Lungsod ng Ormoc , Leyte Lungsod ng Oroquieta , Misamis Occidental Lungsod ng Ozamis , Misamis Occidental Lungsod ng Pagadian , Zamboanga del Sur Lungsod ng Palayan , Nueva Ecija Lungsod ng Panabo , Davao del Norte Lungsod ng Parañaque , Kalakhang Maynila Lungsod ng Pasay , Kalakhang Maynila Lungsod ng Pasig , Kalakhang Maynila Lungsod ng Passi , Iloilo Lungsod ng Puerto Princesa , Palawan Lungsod Quezon , Kalakhang Maynila Lungsod Roxas , Capiz Lungsod ng Sagay , Negros Occidental Pulong Harding Lungsod ng Samal, Davao del Norte Lungsod ng San Carlos , Negros Occidental Lungsod ng San Carlos , Pangasinan Lungsod ng San Fernando, La Union Lungsod ng San Fernando, Pampanga Lungsod ng San Jose , Nueva Ecija Lungsod ng San Jose del Monte , Bulacan Lungsod ng San Pablo , Laguna Lungsod ng Santa Rosa , Laguna Lungsod ng Santiago , Isabela Lungsod ng Silay , Negros Occidental Lungsod ng Sipalay , Negros Occidental Lungsod ng Sorsogon , Sorsogon Lungsod ng Surigao , Surigao del Norte Lungsod ng Tabaco , Albay Lungsod ng Tacloban , Leyte Lungsod ng Tacurong , Sultan Kudarat Lungsod ng Tagaytay , Cavite Lungsod ng Tagbilaran , Bohol Lungsod ng Taguig , Kalakhang Maynila Lungsod ng Tagum , Davao del Norte Lungsod ng Talisay , Cebu Lungsod ng Talisay , Negros Occidental Lungsod ng Tanauan , Batangas Lungsod ng Tangub , Misamis Occidental Lungsod ng Tanjay , Negros Oriental Lungsod ng Tarlac , Tarlac Lungsod ng Toledo , Cebu Lungsod ng Trece Martires , Cavite Lungsod ng Tuguegarao , Cagayan Lungsod ng Urdaneta , Pangasinan Lungsod ng Valencia , Bukidnon Lungsod ng Valenzuela , Kalakhang Maynila Lungsod ng Victorias , Negros Occidental Lungsod ng Vigan , Ilocos Sur Lungsod ng Zamboanga , Zamboanga del Sur Ayon sa lalawigan Kalakhang Maynila Lungsod ng Kalookan Lungsod ng Las Piñas Lungsod ng Makati Lungsod ng Malabon Lungsod ng Mandaluyong Lungsod ng Maynila Lungsod ng Marikina Lungsod ng Muntinlupa Lungsod ng Parañaque Lungsod ng Pasig Lungsod ng Pasay Lungsod Quezon Lungsod ng Taguig Lungsod ng Valenzuela Agusan del Norte Lungsod ng Butuan Albay Lungsod ng Ligao Lungsod ng Tabaco Lungsod ng Legazpi Basilan Lungsod ng Isabela Bataan Lungsod ng Balanga Batangas Lungsod ng Batangas Lungsod ng Tanauan Lungsod ng Lipa Benguet Lungsod ng Baguio Bohol Lungsod ng Tagbilaran Bukidnon Lungsod ng Malaybalay Lungsod ng Valencia Bulacan Lungsod ng Malolos Lungsod ng Meycauayan Lungsod ng San Jose del Monte Cagayan Lungsod ng Tuguegarao Camarines Sur Lungsod ng Iriga Lungsod ng Naga Capiz Lungsod Roxas Cavite Lungsod ng Cavite Lungsod ng Tagaytay Lungsod ng Trece Martires Cebu Lungsod ng Cebu Lungsod ng Danao Lungsod ng Lapu-Lapu Lungsod ng Mandaue Lungsod ng Talisay Lungsod ng Toledo Cotabato Lungsod ng Kidapawan Davao del Norte Pulong Harding Lungsod ng Samal Lungsod ng Panabo Lungsod ng Tagum Davao del Sur Lungsod ng Davao Lungsod ng Digos Ilocos Norte Lungsod ng Laoag Lungsod ng Batac Ilocos Sur Lungsod ng Candon Lungsod ng Vigan Iloilo Lungsod ng Iloilo Lungsod ng Passi Isabela Lungsod ng Cauayan Lungsod ng Santiago La Union Lungsod ng San Fernando Laguna Lungsod ng Calamba Lungsod ng San Pablo Lungsod ng Santa Rosa Lanao del Norte Lungsod ng Iligan Lanao del Sur Lungsod ng Marawi Leyte Lungsod ng Ormoc Lungsod ng Tacloban Maguindanao Lungsod ng Cotabato Masbate Lungsod ng Masbate Misamis Occidental Lungsod ng Oroquieta Lungsod ng Ozamis Lungsod ng Tangub Misamis Oriental Lungsod ng Cagayan de Oro Lungsod ng Gingoog Negros Occidental Lungsod ng Bacolod Lungsod ng Bago Lungsod ng Cadiz Lungsod ng Escalante Lungsod ng Himamaylan Lungsod ng Kabankalan Lungsod ng La Carlota Lungsod ng Sagay Lungsod ng San Carlos Lungsod ng Silay Lungsod ng Sipalay Lungsod ng Talisay Lungsod ng Victorias Negros Oriental Lungsod ng Bais Lungsod ng Bayawan Lungsod ng Canlaon Lungsod ng Dumaguete Lungsod ng Tanjay Nueva Ecija Lungsod ng Cabanatuan Lungsod ng Gapan Lungsod ng Palayan Lungsod ng San Jose Lungsod Agham ng Muñoz Oriental Mindoro Lungsod ng Calapan Palawan Lungsod ng Puerto Princesa Pampanga Lungsod ng Angeles Lungsod ng San Fernando Pangasinan Lungsod ng Alaminos Lungsod ng Dagupan Lungsod ng San Carlos Lungsod ng Urdaneta Quezon Lungsod ng Lucena Rizal Lungsod ng Antipolo Samar Lungsod ng Calbayog Sorsogon Lungsod ng Sorsogon South Cotabato Lungsod ng General Santos Lungsod ng Koronadal Southern Leyte Lungsod ng Maasin Sultan Kudarat Lungsod ng Tacurong Surigao del Norte Lungsod ng Surigao Surigao del Sur Lungsod ng Bislig Tarlac Lungsod ng Tarlac Zambales Lungsod ng Olongapo Zamboanga del Norte Lungsod ng Dapitan Lungsod ng Dipolog Zamboanga del Sur Lungsod ng Pagadian Lungsod ng Zamboanga Mga Kawing panlabas Liga ng mga Lungsod ng Pilipinas Proyetong Philippine Clean Cities Artikulo sa CityMayors.com Pilipinas Kabisera Maynila | Pambansang Punong Rehiyon Mga Lalawigan Abra | Agusan del Norte | Agusan del Sur | Aklan | Albay | Antique | Apayao | Aurora | Basilan | Bataan | Batanes | Batangas | Benguet | Biliran | Bohol | Bukidnon | Bulacan | Cagayan | Camarines Norte | Camarines Sur | Camiguin | Capiz | Catanduanes | Cavite | Cebu | Compostela Valley | Cotabato | Davao del Norte | Davao del Sur | Davao Oriental | Dinagat Islands | Eastern Samar | Guimaras | Ifugao | Ilocos Norte | Ilocos Sur | Iloilo | Isabela | Kalinga | La Union | Laguna | Lanao del Norte | Lanao del Sur | Leyte | Maguindanao | Marinduque | Masbate | Misamis Occidental | Misamis Oriental | Mountain Province | Negros Occidental | Negros Oriental | Northern Samar | Nueva Ecija | Nueva Vizcaya | Occidental Mindoro | Oriental Mindoro | Palawan | Pampanga | Pangasinan | Quezon | Quirino | Rizal | Romblon | Samar | Sarangani | Shariff Kabunsuan | Siquijor | Sorsogon | South Cotabato | Southern Leyte | Sultan Kudarat | Sulu | Surigao del Norte | Surigao del Sur | Tarlac | Tawi-Tawi | Zambales | Zamboanga del Norte | Zamboanga del Sur | Zamboanga Sibugay Iba pang subdibisyon Rehiyon | Lungsod | Bayan (Munisipalidad) | Barangays | Distritong pambatas Pinagtatalunang Teritoryo Sabah | Scarborough Shoal | Spratly Islands